s. Jana Płaska

s. Jana Płaska

PŁASKA HALINA KATARZYNA, s. M. Jana, urszulanka SJK, nauczycielka religii i wychowawczyni, długoletni pracownik Wydziału Nauki Katolickiej Kurii Metropolitalnej Warszawskiej. Urodziła się 6 V 1910 w Suwałkach. Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości Gimnazjum Państwowego im. M. Konopnickiej w Suwałkach (1928) pojechała do Łodzi, gdzie po ukończeniu Diecezjalnego Kursu Katechetycznego podjęła pracę nauczycielki religii w publicznych szkołach łódzkich. Jednocześnie rozpoczęła studia na Wolnej Wszechnicy Polskiej.

W 1931 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego. W 1932 roku ukończyła Collegium Wydziału Humanistycznego, a w roku 1935 Wydział Pedagogiczny WWP, uzyskując magisterium z filozofii w zakresie nauk pedagogicznych na podstawie pracy dyplomowej: Przyjaźń dziewcząt w wieku szkolnym.

W latach okupacji niemieckiej wykładała psychologię na Rocznym Kursie Nauczycielskim, pomaturalnym, i w tajnym Liceum Pedagogicznym Sióstr Urszulanek SJK w Warszawie. Po rocznej przerwie w pracy, na skutek ran odniesionych jako sanitariuszka w Powstaniu Warszawskim, zajmowała się zorganizowaniem burs dla młodzieży warszawskiej w Milanówku (1945-1947), potem prowadzeniem bursy dla dziewcząt w Chylicach k. Warszawy (1947-1951). Jednocześnie na prośbę Janiny Kotarbińskiej, inicjatorki kursów katechetycznych, przygotowujących przyszłych nauczycieli religii w Archidiecezjalnej Kurii Metropolitalnej w Warszawie, prowadziła od 1947 roku wykłady z psychologii i pedagogiki na tychże kursach. Kursy katechetyczne początkowo miały swoją siedzibę w domu Sióstr Rodziny Maryi przy ul. Hożej 53. Tam też w 1948 r. siostra Płaska poznała przyszłego Prymasa Polski, ks. bpa Stefana Wyszyńskiego, który przychodził na uroczyste rozpoczęcie i zamknięcie kursów katechetycznych, a także na różne uroczystości i na comiesięczne spotkania czynnych katechetów. Potem kursy katechetyczne i spotkania katechetów zostały przeniesione z ul. Hożej do gmachu Kurii, najpierw przy ul. Nowogrodzkiej 49, a następnie na Miodową 17/19. Studia i spotkania katechetów odbywały się od tej pory w gmachu Kurii. Brało w nich udział w niektórych latach, w miesiącach wakacyjnych, około 300 uczestników z całej Polski. Ksiądz Prymas cenił w katechizacji nie tylko pracę kapłanów, sióstr zakonnych, ale i osób świeckich. Okazywał wszystkim swoją wdzięczność za pracę, interesował się ich problemami. W 1949 założył w Kurii Wydział Nauki Katolickiej. Siostra Jana Płaska była członkiem tego Wydziału i po śmierci Janiny Kotarbińskiej (1954) objęła jej pracę jako kierowniczka studiów katechetycznych i organizatorka spotkań katechetów. Zorganizowała w Wydziale Nauki Katolickiej Ośrodek Katechetyczno-Metodyczny. Kiedy powstała Komisja Episkopatu do spraw Katechizacji, Ksiądz Prymas wydelegował siostrę Janę Płaską na członka tej Komisji. Ośrodkowi Katechetycznemu zlecił napisanie nowych podręczników do nauczania religii. We współpracy z księdzem biskupem Edwardem Materskim opracowany został wzór nowych katechizmów w oparciu o Pismo św., czy to bezpośrednio, czy jako część liturgii. Już w 1958 roku został wydany, w bardzo skromnej formie, katechizm dla dzieci klasy drugiej - przygotowujących się do Pierwszej Komunii św. Następnie powstawały podręczniki dla dzieci kolejnych klas szkoły podstawowej, stopniowo wzbogacane. Ukazywały się pod nazwiskami: Ks. E. Materski, który był głównym autorem, i s. N. Hekker (pseudonim s. Jany Płaskiej od nazwiska siostry urszulanki SJK, która dawała rysunki do pierwszych wydań katechizmu): Przyjdź, Panie Jezu - dla klasy II, Czekamy na Zbawiciela - dla klasy III, Pan Jezus pośród nas - dla klasy IV, Chrystus Prawdą, Życiem i Drogą - dla klas V, VI, VII. Opracowała też katechizm dla dorosłych pt. Uwierzyć sercem, Warszawa 1982. Do podręczników dla dzieci opracowano i wydano katechezy, materiały pomocnicze dla nauczycieli.

Były lata, kiedy nie otrzymywano pozwolenia władz państwowych na druk materiałów katechetycznych. Drukowano je więc we własnym zakresie w sposób konspiracyjny, najczęściej w nocy. W związku z tym s. Jana Płaska była często wzywana do Urzędu Bezpieczeństwa. Wiedziano, że w Kurii jest powielacz, który ofiarował Wydziałowi Nauki Ksiądz Prymas. Siostra Jana Płaska miała dwie rozprawy sądowe - w jednej z nich skazana została na więzienie z zawieszeniem na rok. Mimo to w dalszym ciągu drukowano materiały pomocnicze do katechezy i inne materiały z nią związane, także dla szkół średnich i osób dorosłych. Na comiesięczne spotkania katechetów przygotowywano zawsze aktualne pomoce, które katecheci otrzymywali bezpłatnie.

W razie potrzeby Wydział Nauki Katolickiej służył pomocą drukarską i w innych dziedzinach, np. przygotowując na prośbę ks. Franciszka Blachnickiego zeszyty liturgiczne dla wszystkich diecezji w Polsce. Od wyboru Ojca św. Jana Pawła II w 1978 drukowano też wszystkie jego dokumenty - listy, encykliki i inne. Wszystkie teksty Papieża były powielane i przekazywane grupom nauczycieli i wychowawców za pośrednictwem ks. Edwarda Majchera, lekarzom i robotnikom przez ks. Jerzego Popiełuszkę, oraz niekiedy prawnikom.

Siostra Jana Płaska prowadziła Ośrodek Katechetyczno-Metodyczny do 1987 roku. Pracowała w Kurii przez 40 lat. Następnie zajęła się pracą redakcyjno-wydawniczą, troszcząc się szczególnie o zachowanie i spopularyzowanie spuścizny ks. Jerzego Popiełuszki. W latach 1984-1994 redagowała biuletyn poświęcony ks. J. Popiełuszce pt. "Bóg i Ojczyzna" (ukazało się 77 numerów). Jemu też jest poświęcona jej książka Wspomnienia o Ks. Jerzym Popiełuszce, Warszawa 2000. Pod redakcją s. Jany Płaskiej ukazały się książki: Czuwamy - służby przy grobie ks. Jerzego 1984-1994, Warszawa 1995, wyd. II 1996; Krzyż od grobu ks. Jerzego na Górę Krzyży w Szawłach, Warszawa 1998; Krzyż od grobu ks. Jerzego do Bydgoszczy, Warszawa 1998, oraz broszury poświęcone ks. Jerzemu Popiełuszce: Moja Polska rozmodlona, Warszawa 1985; Imię moje Jerzy, Warszawa 1992; "Ażeby z tej Śmierci wyrosło dobro, tak jak z Krzyża zmartwychwstanie", Warszawa 1994. Księdzu Prymasowi kard. Stefanowi Wyszyńskiemu poświęcone są opracowania pod redakcją s. Jany Płaskiej: Kamienie wołać będą, Warszawa 1984; Oto wielka tajemnica wiary, Warszawa 1987. Opracowała też, we współpracy z s. Teresą Janek USJK, książki: Ks. Stefan Piotrowski 1900-1990, Warszawa 1997; Abp Bronisław Dąbrowski 1917-1997, Warszawa 1998; Abp Bronisław Dąbrowski - Dziennik od września 1936 do października 1939, Warszawa 2001; Ks. Teofil Bogucki - Wołanie serca, Warszawa 1997. Jest też autorką publikacji Błogosławiona Urszula Ledóchowska, Warszawa 1983, i artykułu W służbie katechezy, w: Sługa Boży Stefan kardynał Wyszyński (1901-1981), Warszawa 2000, s. 200-204. I in.

Za działalność patriotyczną w latach II wojny otrzymała odznaczenia: Krzyż Walecznych za wykazaną odwagę w walce na terenie Okręgu. Rozkaz nr 23 - L. 524/I Komendanta Warszawskiego Okręgu AK z 27 VIII 1944; Krzyż Armii Krajowej, ustanowiony przez dowódcę AK gen. Bora-Komorowskiego dla upamiętnienia wysiłku Żołnierza Polski Podziemnej w latach 1939-1945 (Londyn, nr 7990); Medal Wojska po raz pierwszy, nr 18 646. Za pracę w okresie powojennym otrzymała odznaczenia: Pro Ecclesia et Pontefice (1978), Polonia Mater Nostra est - Społecznej Fundacji Pamięci Narodu Polskiego za szczególne zasługi w dziedzinie historii, kultury, oświaty i wychowania oraz postaw i działań patriotycznych (1997), "Zło dobrem zwyciężaj" - Pro Memoria (2000) za szerzenie pamięci o Słudze Bożym oraz wierność jego ideałom, przyznany przez Komitet Pamięci Ks. J. Popiełuszki; medal "Bóg zapłać", przyznany przez Kapitułę i Redakcję czasopisma "Pościągliwość i Praca" (2000) za wielką mądrość, dobroć i sprawiedliwość, za patriotyzm i troskę o zabezpieczenie spuścizny Ks. J. Popiełuszki, za inicjatywy wydawnicze w Ośrodku pomocy duszpasterskich przy Kurii Metropolitalnej Warszawskiej, za zaangażowanie w podziemiu i w czasie stanu wojennego.

- E. Olszewska, "Zło dobrem zwyciężaj", "Nasz Dziennik" 14 IV 2000; I. Sikora, Zakochana siostra Jana, "Powściągliwość i Praca" 2000 nr 4 i Strażnicy grobu, tamże, 2000 nr 10; A.W., Czy można powiedzieć więcej? Nagroda "Bóg zapłać" 2000, "Gość Niedzielny" 2000 nr 24; T. Boguszewska, Jeszcze raz Bóg zapłać, "Powściągliwość i Praca" 2000 nr 7-8. I in.

 

 Homilia bpa Edwarda Materskiego na pogrzebie s. Jany Płaskiej 

 

s. Jana Halina Płaska

Wspomnienia o księdzu Jerzym

Wydanie II, Warszawa 2009

praca zbiorowa

Miłować umiała
Siostra Jana Płaska Urszulanka SJK.
W pierwszą rocznicę śmierci.

Warszawa 2007